Fundusz Ochrony Rolnictwa wypłaca rekompensatę rolnikowi, któremu skup lub przetwórnia nie zapłaciły za jego produkty i stały się niewypłacalne. Składkę, w ustawie zwaną wpłatą, płaci podmiot skupujący będący podatnikiem VAT (skup, przechowalnia, zakład obróbki lub przetwórnia), nie rolnik sprzedający własne plony. Wynosi ona 0,125% wartości netto, stan na 13 listopada 2026 r. Podstawą jest ustawa z 9 maja 2023 r. o Funduszu Ochrony Rolnictwa (t.j. Dz.U. 2025 poz. 308 ze zm. Dz.U. 2026 poz. 632).
Zasady Funduszu, w skrócie FOR, zmieniła nowelizacja z 17 kwietnia 2026 r., która obowiązuje od 13 maja 2026 r. Od tego dnia wnioski o rekompensatę składa się w dwóch naborach w roku, a kary za niezłożenie deklaracji już nie ma. Część poradników w internecie opisuje jeszcze stan wcześniejszy, z jednym naborem i karą za brak deklaracji.
Wyjaśniamy, kto i ile wpłaca, kogo Fundusz chroni i jak złożyć wniosek. Osobno zebraliśmy sytuacje, w których rekompensata się nie należy, i pokazujemy, jak przedawnienie faktury może zamknąć drogę do pieniędzy jeszcze przed naborem w lutym 2027 r.
Kto odprowadza wpłatę na Fundusz Ochrony Rolnictwa, a kto nie?
Składkę na Fundusz Ochrony Rolnictwa płacą podmioty prowadzące skup, przechowywanie, obróbkę lub przetwórstwo produktów rolnych, jeśli są podatnikami VAT i kupują od producentów rolnych. Rolnik sprzedający własne plony lub zwierzęta jej nie płaci, wg ustawy i KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
Ustawa nazywa takie firmy podmiotami skupującymi (art. 3 ust. 1–2), a wpłaty nalicza się od 1 stycznia 2024 r. (art. 21).
- płaci podmiot skupujący będący podatnikiem VAT,
- płaci rolnik, który odsprzedaje produkty kupione od innych, ale tylko w zakresie tej odsprzedaży (stanowisko KOWR z 2024 r.),
- nie płaci rolnik sprzedający własne produkty,
- nie płaci kolejny pośrednik, gdy towar przeszedł już przez pierwszy podmiot skupujący (stanowisko KOWR z 2024 r.).
Według KOWR, który dysponuje Funduszem, obowiązek wpłat nie może być przenoszony na producenta rolnego.
Kiedy rolnik sam staje się płatnikiem?
Według niewiążącego stanowiska KOWR z 23 lutego 2024 r. rolnik sprzedający produkty kupione, a nie wytworzone u siebie, w tym zakresie działa jako podmiot skupujący i to on dokonuje wpłaty. Ustawa łączy ten obowiązek ze statusem podatnika VAT (art. 3 ust. 2).
Odpowiedzi KOWR nie rozstrzygają jednoznacznie, czy płatnikiem jest rolnik ryczałtowy, który kupuje produkty od innych i je odsprzedaje. W takiej sytuacji warto zapytać w oddziale terenowym KOWR przed terminem rocznego rozliczenia.
Kto płaci, gdy towar przechodzi przez pośrednika?
Według stanowiska KOWR z 2024 r. wpłatę wnosi pierwszy podmiot skupujący, który kupił produkty bezpośrednio od producenta rolnego. Kolejne firmy, które odkupują ten sam towar, nie płacą od niego drugi raz.
Ile wynosi wpłata na Fundusz i do kiedy złożyć deklarację?
Wpłata na Fundusz Ochrony Rolnictwa wynosi 0,125% wartości netto produktów rolnych kupionych od producentów, a podmiot skupujący rozlicza ją raz w roku, do 14 lutego. Deklarację składa w oddziale terenowym KOWR, wg KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
Poniższe parametry podajemy według ustawy i KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
| Parametr | Zasada | Podstawa |
|---|---|---|
| Stawka | 0,125% | art. 3 ust. 1 |
| Podstawa | Wartość bez VAT produktów rolnych z załącznika I do TFUE, nabytych od producentów rolnych, ustalana z faktur VAT i faktur VAT RR | art. 3 ust. 1 i 3 |
| Termin wpłaty | Naliczenie bez wezwania, za rok kalendarzowy, wpłata do 14 lutego roku następnego | art. 4 ust. 1 |
| Termin deklaracji | Deklaracja roczna do 14 lutego roku następnego | art. 5 ust. 1 |
| Próg | Gdy kwota za rok nie przekracza 80 zł, deklaracji się nie składa, a kwotę przenosi się na kolejny rok | art. 5 ust. 1a–1b, strona KOWR |
| Gdzie | Dyrektor oddziału terenowego KOWR właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby płatnika | art. 5 ust. 1 |
| Jak | Na formularzu KOWR, osobiście w oddziale, przesyłką nadaną w placówce Poczty Polskiej, czyli operatora wyznaczonego (wtedy o terminie decyduje data stempla), albo przez e-Doręczenia | strona KOWR |
Jak obliczyć wpłatę i od jakiej kwoty trzeba składać deklarację?
Przy zakupach od producentów rolnych za 100 000 zł netto wpłata wynosi 125 zł. Przy zakupach za 64 000 zł netto wychodzi 80 zł.
Kwota 80 zł nie przekracza progu, więc za taki rok deklaracji się nie składa. Kwotę przenosi się na kolejny rok, aż po doliczeniu suma przekroczy próg (art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1a–1b). Próg to pięciokrotność kosztów upomnienia, wg KOWR obecnie 80 zł, bo upomnienie kosztuje 16 zł (Dz.U. 2021 poz. 67).
Według odpowiedzi KOWR z 2024 r. rodzaj produktu w deklaracji można opisać ogólnie („warzywa”, „owoce”) albo konkretnie („ziemniaki”, „jabłka”). Pełną listę produktów objętych wpłatą zawiera załącznik I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, udostępniony na stronie KOWR dla podmiotów zobowiązanych do wpłat.
Co grozi za brak deklaracji lub wpłaty?
Od 13 maja 2026 r. nie ma kary za nieprzekazanie deklaracji, bo nowelizacja uchyliła art. 17 ust. 1 pkt 1, a niezakończone postępowania o tę karę umorzono (art. 3 nowelizacji). Obowiązek złożenia deklaracji i zapłaty z art. 4–5 nadal obowiązuje.
Niezapłacona wpłata podlega egzekucji administracyjnej (art. 4 ust. 5). Deklaracja zawiera pouczenie, że przy braku lub niepełnej wpłacie jest podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego, czyli dokumentu, na podstawie którego prowadzi się egzekucję. KOWR kontroluje płatników według kategorii ryzyka. Przy niskim ryzyku kontrola planowa odbywa się nie częściej niż raz na 5 lat, przy średnim nie częściej niż raz na 3 lata.
Na co idą wpłaty i kto nimi zarządza?
Fundusz to wyodrębniony rachunek bankowy, którym dysponuje KOWR, a jego środki nie są środkami publicznymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych (art. 2). Dochodami Funduszu są wpłaty podmiotów skupujących, odsetki od lokat i pieniądze odzyskane od niewypłacalnych dłużników. KOWR pokrywa z Funduszu swoje koszty ryczałtem 2,5% sumy wpłat w danym roku. Wydatki nie mogą przekroczyć zgromadzonych środków (art. 7–9).
Kogo chroni Fundusz Ochrony Rolnictwa?
Fundusz Ochrony Rolnictwa chroni producenta rolnego oraz sześć rodzajów grup, które nie dostały zapłaty od niewypłacalnego podmiotu skupującego. Grupa ma prawo do rekompensaty tylko za towar wyprodukowany przez swoich członków, wg art. 10 ust. 1 ustawy, stan na 13 listopada 2026 r.
Producentem rolnym jest rolnik w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2021/2115. Według KOWR musi łącznie mieć gospodarstwo i prowadzić działalność rolniczą. Uprawnione grupy to:
- grupa producentów rolnych albo ich związek,
- organizacja producentów rolnych albo ich zrzeszenie,
- organizacja producentów owoców i warzyw albo ich zrzeszenie,
- spółdzielnia rolników albo ich związek,
- rolnicza spółdzielnia produkcyjna,
- rolnicze zrzeszenie branżowe.
Grupa dostaje rekompensatę za produkty wyprodukowane przez jej członków będących producentami rolnymi, które kupiła od nich i sprzedała niewypłacalnemu podmiotowi. Jeśli grupa nie zapłaciła członkom, we wniosku oświadcza, że pieniądze z rekompensaty pójdą w pierwszej kolejności na ich należności. Zasady zakładania i rejestracji takiej organizacji opisujemy w tekście o tym, czym jest grupa producentów rolnych. Grupy, którym przyznano rekompensatę przed 13 maja 2026 r., zostały objęte przepisami przejściowymi nowelizacji dotyczącymi dokumentów o pomocy de minimis.
Kiedy rolnik dostaje rekompensatę z Funduszu?
Rolnik dostaje rekompensatę, gdy jest producentem rolnym i sam wytworzył sprzedany produkt, ma niezapłaconą i nieprzedawnioną należność z faktury sprzed daty niewypłacalności, a dłużnikiem jest podmiot skupujący uznany za niewypłacalny. Musi też złożyć wniosek we właściwym naborze i mieć wolny limit pomocy de minimis.
Rekompensatę przyznaje w drodze decyzji dyrektor oddziału terenowego KOWR, wyłącznie na wniosek (art. 12 ust. 1). Warunki trzeba spełnić łącznie:
- wnioskodawca jest producentem rolnym i sprzedał własne produkty,
- dłużnik prowadzi skup, przechowywanie, obróbkę lub przetwórstwo produktów rolnych, a wg KOWR, stan na 13 listopada 2026 r., jest też podatnikiem VAT,
- wobec dłużnika zapadło rozstrzygnięcie o niewypłacalności z art. 10 ust. 3 ustawy,
- należność wynika z faktury VAT albo faktury VAT RR, istnieje w dniu wydania decyzji, nie jest przedawniona i powstała przed datą niewypłacalności (art. 10 ust. 2a),
- wniosek złożono w naborze, który obejmuje datę niewypłacalności dłużnika,
- rolnik ma jeszcze dostępny limit pomocy de minimis w rolnictwie.
Wierzytelność, czyli należność od nabywcy, liczy się w kwocie netto, bez VAT i bez odsetek za opóźnienie. Jak wygląda faktura VAT RR u rolnika ryczałtowego, wyjaśniamy osobno.
Niewypłacalny podmiot albo syndyk przekazuje Dyrektorowi Generalnemu KOWR wykaz wierzycieli w 2 miesiące od daty niewypłacalności i w miesiąc od przekazania informuje o tym wierzycieli. Za uchybienie grozi mu kara 60 zł za każdy dzień opóźnienia, najwyżej 10 000 zł. Wpis na wykaz nie zastępuje wniosku rolnika.
Kiedy podmiot skupujący jest niewypłacalny w rozumieniu ustawy?
Podmiot skupujący jest niewypłacalny, gdy zapadnie rozstrzygnięcie z art. 10 ust. 3 ustawy, najczęściej postanowienie sądu o upadłości, otwarciu postępowania układowego, przyspieszonego układowego lub sanacyjnego, oddaleniu wniosku o upadłość z braku majątku albo umorzeniu postępowania. Sam brak zapłaty, nawet wieloletni, tego warunku nie spełnia.
W postępowaniu krajowym ustawa wymienia przede wszystkim postanowienie sądu o:
- ogłoszeniu upadłości albo wszczęciu wtórnego postępowania upadłościowego,
- otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, o którym mowa w art. 2 pkt 2–4 Prawa restrukturyzacyjnego,
- oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku dłużnika albo obciążenia majątku,
- umorzeniu postępowania upadłościowego z powodów wskazanych w ustawie.
Postępowanie o zatwierdzenie układu, choć też jest restrukturyzacją, nie spełnia tego warunku (art. 10 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy o FOR w związku z art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
Dla osoby fizycznej wykreślonej z CEIDG ustawa przewiduje dodatkowo właściwe postanowienie sądu. Ustawa obejmuje też orzeczenia wydane w innych państwach Unii Europejskiej oraz w państwach EFTA należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Data niewypłacalności to co do zasady data wydania postanowienia. Przy umorzeniu postępowania upadłościowego liczy się data uprawomocnienia postanowienia (art. 10 ust. 4). Od niej zależy, w którym naborze składa się wniosek.
Gdzie sprawdzić, czy dłużnik jest niewypłacalny?
KOWR w przewodniku dla wnioskodawców na 2026 r. wskazuje do sprawdzenia dłużnika Krajowy Rejestr Zadłużonych, wyszukiwarkę Monitora Sądowego i Gospodarczego oraz CEIDG, w którym widać wpisy osób prowadzących jednoosobową działalność.
Kiedy rekompensata się nie należy?
Rekompensata się nie należy, gdy podmiot skupujący zalega z zapłatą, ale nie został uznany za niewypłacalny, gdy należność jest przedawniona albo powstała po dacie niewypłacalności oraz gdy rolnik sprzedawał towar kupiony od innych. Nie obejmuje też VAT ani odsetek, wg KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
Przyczyny odmowy wynikają z art. 10 i art. 12 ustawy oraz ze stron KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
| Sytuacja | Dlaczego bez rekompensaty | Podstawa |
|---|---|---|
| Skup nie płaci, ale nie ma rozstrzygnięcia o niewypłacalności | Zaległość nie jest niewypłacalnością | art. 10 ust. 3 |
| Należność jest przedawniona | Wierzytelność musi być nieprzedawniona w dniu decyzji | art. 10 ust. 2a |
| Należność powstała po dacie niewypłacalności | Liczą się tylko wierzytelności sprzed tej daty | art. 10 ust. 2a |
| Rolnik sprzedał towar kupiony od innych | Liczą się produkty wnioskodawcy albo członków grupy | art. 10 ust. 1 |
| Brak faktury VAT lub faktury VAT RR | Liczą się tylko wierzytelności z tych faktur | strona KOWR, art. 10 ust. 2 |
| Kwota VAT i odsetki za opóźnienie | Liczy się wyłącznie kwota netto | strona KOWR |
| Wniosek złożony poza naborem | Nabory trwają od 1 lutego do 31 marca i od 1 lipca do 31 sierpnia | art. 12 ust. 2 |
| Wniosek wysłany mailem | KOWR nie rozpatruje takich wniosków | strona KOWR |
| Wyczerpany limit de minimis | Rekompensata nie przekroczy dostępnego limitu | art. 12 ust. 1a |
| Sprzedaż osobie, która kupuje na własne potrzeby | Fundusz nie obejmuje sprzedaży osobie, która kupuje na własne potrzeby i nie prowadzi skupu, przechowywania, obróbki ani przetwórstwa | art. 3 ust. 1, art. 10 ust. 1 |
Dotyczy to na przykład sprzedaży z gospodarstwa osobom kupującym na własne potrzeby. Zasady sprzedaży prosto z gospodarstwa porównujemy w tekście o tym, czym różnią się sprzedaż bezpośrednia, MOL i RHD.
Jak przedawnienie może zamknąć drogę do rekompensaty?
Roszczenia rolnika ze sprzedaży płodów rolnych przedawniają się z upływem 2 lat (art. 554 Kodeksu cywilnego, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795). Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118). Bieg liczy się od dnia następnego po upływie terminu płatności z faktury, wg KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
Faktura z terminem płatności 15 marca 2024 r. przedawnia się z końcem 2026 r., o ile bieg nie został przerwany lub zawieszony. Najbliższy nabór otwiera się 1 lutego 2027 r., więc taka należność bez przerwania lub zawieszenia biegu będzie wtedy już przedawniona.
Bieg przedawnienia przerywa czynność przed sądem lub innym organem, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, a także uznanie długu przez dłużnika. Gdy wobec skupu ogłoszono upadłość, taką czynnością jest zgłoszenie wierzytelności syndykowi przez Krajowy Rejestr Zadłużonych. Zgłoszenie przerywa bieg przedawnienia, a nowy bieg zaczyna się dopiero od dnia po uprawomocnieniu się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 239a Prawa upadłościowego). Bieg zawiesza też mediacja oraz wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (art. 121 pkt 5–6 Kodeksu cywilnego). Faktury z terminem płatności w 2024 r. warto przed końcem 2026 r. zabezpieczyć jedną z tych czynności. Przy fakturach z terminem płatności przed 1 stycznia 2024 r. KOWR prosi o dołączenie dokumentów o zawieszeniu lub przerwaniu przedawnienia.
Jak złożyć wniosek o rekompensatę i w jakich terminach?
Wniosek o rekompensatę składa się na formularzu KOWR do dyrektora oddziału terenowego właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby, od 1 lutego do 31 marca albo od 1 lipca do 31 sierpnia. Dwa nabory obowiązują od 13 maja 2026 r. (nowelizacja z 17 kwietnia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 632).
Każdy nabór obejmuje inny zakres dat niewypłacalności (art. 12 ust. 1–2 i art. 10 ust. 5–6 w brzmieniu od 13 maja 2026 r.).
| Nabór | Niewypłacalność dłużnika z okresu | Stawka ustalana do | Decyzja do |
|---|---|---|---|
| 1 lutego – 31 marca | od 1 stycznia drugiego roku poprzedzającego do 31 grudnia roku poprzedzającego | 31 maja | 30 czerwca |
| 1 lipca – 31 sierpnia | od 1 stycznia drugiego roku poprzedzającego do 30 czerwca danego roku | 30 października | 30 listopada |
Tegoroczne nabory trwały od 1 lutego do 31 marca 2026 r. i od 1 lipca do 31 sierpnia 2026 r. i są już zamknięte. Decyzje z drugiego naboru KOWR wydaje do 30 listopada 2026 r., stan na 13 listopada 2026 r.
Wniosek składa się w czterech krokach.
- Sprawdź w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, czy wobec dłużnika zapadło rozstrzygnięcie o niewypłacalności i z jaką datą.
- Ustal, który nabór obejmuje tę datę, i porównaj go z przedawnieniem faktur.
- Wypełnij formularz KOWR osobno dla każdego dłużnika, bo jeden wniosek dotyczy jednego podmiotu.
- Złóż wniosek osobiście, nadaj go w placówce Poczty Polskiej, czyli operatora wyznaczonego (wtedy o terminie decyduje data stempla; przy kurierze liczy się dzień doręczenia do oddziału), najlepiej za potwierdzeniem odbioru, albo wyślij przez e-Doręczenia. Wniosku wysłanego mailem KOWR nie rozpatruje.
Po wpłynięciu wniosku dyrektor oddziału prosi dłużnika lub syndyka o potwierdzenie w 14 dni. Brak odpowiedzi uznaje się za potwierdzenie, że rolnik nie dostał zapłaty.
Wniosek o rekompensatę jest zwolniony z opłaty skarbowej, wg KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
Które niewypłacalności obejmą nabory w 2027 r.?
Przy obecnym brzmieniu ustawy, stan na 13 listopada 2026 r., nabór od 1 lutego do 31 marca 2027 r. obejmie niewypłacalność od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. Nabór od 1 lipca do 31 sierpnia 2027 r. obejmie niewypłacalność od 1 stycznia 2025 r. do 30 czerwca 2027 r. Najbliższą okazją do złożenia wniosku jest więc luty 2027 r. Ten nabór obejmie także niewypłacalności z 2025 r. i z pierwszej połowy 2026 r., ale nie obejmie już niewypłacalności z 2024 r. Do lutego część faktur może się przedawnić, o ile bieg przedawnienia nie został przerwany lub zawieszony.
Co dołączyć do wniosku?
Wniosek zawiera między innymi numer producenta rolnego (numer identyfikacyjny), PESEL albo NIP, kwotę wierzytelności netto, dane dłużnika, wykaz faktur VAT i faktur VAT RR, numer rachunku bankowego oraz oświadczenie o prawdziwości danych (art. 12 ust. 3). Do wniosku dołącza się:
- oświadczenie albo zaświadczenia o otrzymanej pomocy de minimis i informacje potrzebne do udzielenia pomocy publicznej,
- oświadczenie, że wierzytelności istnieją, nie są przedawnione i powstały przed datą niewypłacalności,
- w przypadku grupy oświadczenie o nabyciu produktów od członków, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Można też dołączyć kopie faktur potwierdzających wierzytelność, które według KOWR ułatwiają rozpatrzenie wniosku.
Ile wynosi rekompensata i jakie limity ją ograniczają?
Rekompensata to iloczyn stawki procentowej ustalonej przez ministra i kwoty należności netto, a dotychczasowe rozporządzenia ustalały stawkę 100%. Górną granicą jest dostępny limit pomocy de minimis, wg KOWR 50 tys. euro w 3 lata dla rolnika i 300 tys. euro dla grupy, stan na 13 listopada 2026 r.
Minister ustala stawkę osobno dla każdego naboru, biorąc pod uwagę sumę wierzytelności z wniosków i środki zgromadzone w Funduszu (art. 10 ust. 5–6). Dotychczasowe stawki pokazuje tabela.
| Nabór | Stawka rekompensaty | Rozporządzenie |
|---|---|---|
| 2023 | 100% | Dz.U. 2023 poz. 1896 |
| 2024 | 100% | Dz.U. 2024 poz. 790 |
| 2025 | 100% | Dz.U. 2025 poz. 689 |
| luty–marzec 2026 | 100% | Dz.U. 2026 poz. 683 |
| lipiec–sierpień 2026 | 100% | Dz.U. 2026 poz. 1415 |
Stawka 100% nie jest gwarantowana na przyszłość, bo zależy od każdego kolejnego rozporządzenia. Kwotę ogranicza też limit pomocy de minimis, czyli pomocy publicznej udzielanej tylko do określonej łącznej kwoty w danym okresie.
Dla producenta rolnego rekompensata jest pomocą de minimis w rolnictwie z limitem 50 000 euro w okresie trzech lat (rozporządzenie Komisji nr 1408/2013 w brzmieniu rozporządzenia (UE) 2024/3118). Dla grupy jest pomocą de minimis z limitem 300 000 euro w okresie trzech lat (rozporządzenie (UE) 2023/2831). Limit dotyczy „jednego przedsiębiorstwa” w rozumieniu rozporządzeń de minimis, więc wlicza się do niego także pomoc dla podmiotów powiązanych z wnioskodawcą kontrolą, na przykład spółki, w której ma on większość głosów.
KOWR liczy limit za 36 miesięcy poprzedzających udzielenie pomocy i pomniejsza go o pomoc de minimis otrzymaną wcześniej, a kwotę w euro przelicza po średnim kursie NBP z dnia udzielenia pomocy. Rolnik, który w ostatnich latach korzystał z innej pomocy de minimis, może więc dostać mniej, niż wynika z jego faktur.
Co dzieje się z długiem po wypłacie rekompensaty?
Gdy decyzja o rekompensacie stanie się ostateczna, należność rolnika przechodzi z mocy prawa na KOWR do wysokości rekompensaty, a wypłata następuje w ciągu 30 dni. Resztę rolnik może dochodzić od dłużnika, a od decyzji przysługuje odwołanie w 14 dni, wg KOWR, stan na 13 listopada 2026 r.
Odwołanie wnosi się w 14 dni od doręczenia do Dyrektora Generalnego KOWR, za pośrednictwem dyrektora oddziału terenowego. Pieniądze trafiają na rachunek w ciągu 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 12 ust. 5).
Od tego dnia wierzytelność przechodzi na KOWR do wysokości przyznanej rekompensaty (art. 13 ust. 1). Jeśli rekompensata nie pokryła całej należności, na przykład z powodu limitu de minimis, rolnik zachowuje prawo do dochodzenia pozostałej części od dłużnika. Rekompensatę wypłaconą nienależnie albo w nadmiernej wysokości trzeba zwrócić z odsetkami jak od zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wypłaty (art. 14).
Najczęstsze pytania o Fundusz Ochrony Rolnictwa
Czy rolnik płaci na Fundusz Ochrony Rolnictwa?
Rolnik, który sprzedaje własne plony lub zwierzęta, nie płaci wpłaty na Fundusz. Płaci ją podmiot skupujący będący podatnikiem VAT, a wg KOWR obowiązku nie można przenieść na producenta rolnego. Wyjątek opisuje stanowisko KOWR z 2024 r. Gdy rolnik odsprzedaje produkty kupione od innych, w tym zakresie działa jak podmiot skupujący i sam dokonuje wpłaty.
Jak obliczyć wpłatę na Fundusz Ochrony Rolnictwa?
Wartość netto produktów rolnych kupionych od producentów w danym roku mnoży się przez 0,125%, stan na 13 listopada 2026 r. Wartość ustala się z faktur VAT i faktur VAT RR. Przykładowo zakupy za 100 000 zł netto dają wpłatę 125 zł, płatną do 14 lutego następnego roku.
Gdzie wysłać deklarację na Fundusz Ochrony Rolnictwa?
Deklarację składa się do dyrektora oddziału terenowego KOWR właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby płatnika, na formularzu KOWR, do 14 lutego roku następnego. Według KOWR można ją złożyć osobiście w oddziale, nadać w placówce Poczty Polskiej, czyli operatora wyznaczonego (wtedy o terminie decyduje data stempla), albo przekazać przez e-Doręczenia, stan na 13 listopada 2026 r.
Od jakiej kwoty trzeba składać deklarację na Fundusz?
Deklarację składa się, gdy kwota wpłaty za rok przekracza pięciokrotność kosztów upomnienia, wg KOWR obecnie 80 zł. Gdy wpłata wynosi 80 zł albo mniej, deklaracji się nie składa, a kwotę przenosi się na kolejny rok i dolicza do następnej wpłaty, aż suma przekroczy próg.
Jakie produkty obejmuje Fundusz Ochrony Rolnictwa?
Wpłata dotyczy produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. KOWR w korespondencji podawał przykłady zbóż, owoców, warzyw i bydła. Pełną listę zawiera załącznik udostępniony na stronie KOWR dla podmiotów zobowiązanych do wpłat.
Czy dostanę rekompensatę, gdy skup nie płaci, ale nadal działa?
Nie. Fundusz wypłaca rekompensatę dopiero wtedy, gdy wobec skupu zapadnie rozstrzygnięcie o niewypłacalności z art. 10 ust. 3 ustawy, na przykład postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości albo otwarciu przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub sanacyjnego. Postępowanie o zatwierdzenie układu nie wystarcza. Sam brak zapłaty też nie wystarcza, nawet gdy trwa długo, a w tym czasie warto pilnować terminu przedawnienia faktur.
Czy po rekompensacie mogę dochodzić reszty od dłużnika?
Tak. Z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna, wierzytelność przechodzi na KOWR tylko do wysokości przyznanej rekompensaty (art. 13 ust. 1). Pozostałą część należności rolnik może dalej dochodzić od dłużnika samodzielnie.
