Odpady w gospodarstwie rolnym – BDO, folie i opakowania po środkach ochrony roślin

Nie każdy rolnik musi być wpisany do rejestru BDO. Rolnik gospodarujący na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 hektarów nie podlega wpisowi do rejestru i nie prowadzi ewidencji odpadów, o ile nie ma pozwolenia na wytwarzanie odpadów ani zezwolenia na ich zbieranie lub przetwarzanie. Dopiero od 75 hektarów oraz w gospodarstwach z takimi pozwoleniami wpis staje się obowiązkowy. Podstawą są art. 50, art. 51 i art. 66 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1328), stan na 16 października 2026 r.

Wokół BDO narosło sporo strachu, bo wielu doradców i artykułów powtarza, że „każde gospodarstwo musi się zarejestrować”. To nieprawda. Ustawa o odpadach wprost wyłącza z obowiązku najmniejszych wytwórców, a większość rodzinnych gospodarstw mieści się pod progiem 75 hektarów. Osobną sprawą jest to, co zrobić z foliami po kiszonce i pustymi opakowaniami po oprysku, bo tu obowiązki wynikają z innych ustaw i dotyczą także małych gospodarstw.

Poniżej znajdziesz, kto naprawdę podlega wpisowi do BDO, a kto jest z niego zwolniony, co i do kiedy raportuje gospodarstwo powyżej progu oraz jak legalnie pozbyć się folii rolniczych i opakowań po środkach ochrony roślin. Przy każdym progu podajemy artykuł ustawy i datę stanu, bo to są przepisy, które sprawdzasz przed każdą zmianą skali produkcji.

Czy każdy rolnik musi być wpisany do BDO?

Nie każdy. Rolnik gospodarujący na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 hektarów nie podlega wpisowi do rejestru BDO, o ile nie podlega mu z urzędu z innego tytułu. Wynika to wprost z art. 51 ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1328), stan na 16 października 2026 r. Próg 75 hektarów użytków rolnych jest tu granicą, którą warto zapamiętać.

To rozróżnienie jest najważniejsze w całym temacie, bo najczęściej ginie w ogólnych poradnikach. Obowiązek BDO powstaje nie z samego faktu bycia rolnikiem, lecz z tego, czy gospodarstwo jest wytwórcą odpadów obowiązanym do prowadzenia ich ewidencji. Mały gospodarz z tego obowiązku jest ustawowo wyłączony.

Czym jest rejestr BDO i do czego służy?

BDO to Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, a jej częścią jest rejestr podmiotów gospodarujących odpadami. Marszałek województwa wpisuje do niego podmioty, które wytwarzają, zbierają, transportują lub przetwarzają odpady i są obowiązane do prowadzenia ich ewidencji. Przez indywidualne konto w systemie składa się ewidencję oraz roczne sprawozdania, co wynika z art. 76 ust. 2 ustawy o odpadach, stan na 16 października 2026 r.

Dla rolnika BDO ma sens dopiero wtedy, gdy przepisy nakładają na niego obowiązek ewidencji. Jeśli gospodarstwo jest z ewidencji zwolnione, wpis nie jest potrzebny, a odpady i tak trzeba zagospodarować zgodnie z prawem, tyle że bez formalności w systemie.

Od jakiej powierzchni rolnik podlega wpisowi do BDO?

Granicą jest 75 hektarów użytków rolnych. Poniżej tej powierzchni rolnik nie podlega wpisowi do rejestru (art. 51 ust. 2 pkt 5) i nie prowadzi ewidencji odpadów (art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach, stan na 16 października 2026 r.). Od 75 hektarów i więcej gospodarstwo staje się wytwórcą obowiązanym do ewidencji, a przez to podlega wpisowi na wniosek na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e tej samej ustawy.

Liczy się powierzchnia użytków rolnych, którymi gospodarzysz, a nie liczba zwierząt czy obrót. Jeśli areał waha się wokół progu w kolejnych latach, lepiej śledzić go na bieżąco, bo przekroczenie 75 hektarów przesuwa gospodarstwo do grupy z obowiązkiem rejestracji i sprawozdawczości.

Którzy rolnicy są zwolnieni z BDO i ewidencji odpadów?

Zwolniony jest rolnik gospodarujący na użytkach rolnych poniżej 75 hektarów, i to zarówno z wpisu do rejestru, jak i z prowadzenia ewidencji odpadów. Pierwsze wynika z art. 51 ust. 2 pkt 5, drugie z art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1328), stan na 16 października 2026 r. Oba wyłączenia mają jeden wspólny warunek, który opisujemy niżej.

Warunek jest jeden. Zwolnienie działa, dopóki rolnik nie podlega wpisowi do rejestru z urzędu na podstawie art. 51 ust. 1. Dotyczy to sytuacji, w której gospodarstwo uzyskało pozwolenie zintegrowane, pozwolenie na wytwarzanie odpadów albo zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Zwykłe prowadzenie upraw i chów na własnych gruntach takich pozwoleń nie wymaga, więc typowe małe gospodarstwo pozostaje poza systemem.

Poza progiem 75 hektarów ustawa wyłącza też z wpisu osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą, która wykorzystuje odpady na potrzeby własne zgodnie z art. 27 ust. 8 (art. 51 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach). Dla gospodarstwa domowego oznacza to, że odpady komunalne odbierane w ramach gminnego systemu również nie wchodzą do ewidencji, bo art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. a wyłącza wytwórców odpadów komunalnych.

Które odpady z gospodarstwa nie wymagają ewidencji?

Część odpadów jest wyłączona z ewidencji niezależnie od areału, na mocy rozporządzenia wydanego na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy o odpadach. Obowiązuje tu rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), które zastąpiło wcześniejsze z 2019 roku, stan na 16 października 2026 r.

W załączniku do rozporządzenia odpadowa masa roślinna oraz odchody zwierzęce są zwolnione z ewidencji bez ograniczenia ilościowego. Dla pozostałych rodzajów odpadów określono roczne limity wagowe w tonach, poniżej których ewidencji nie trzeba prowadzić. W praktyce resztki roślinne i obornik, czyli najczęstsze odpady z produkcji, pozostają poza papierkową robotą, a sam obornik i gnojowica podlegają osobnym zasadom przechowywania i stosowania, które opisujemy w tekście o programie azotanowym.

Kiedy rolnik mimo wszystko musi wpisać się do BDO?

Obowiązek wpisu pojawia się w dwóch sytuacjach. Pierwsza to przekroczenie 75 hektarów użytków rolnych, druga to prowadzenie działalności wymagającej pozwolenia lub zezwolenia odpadowego. W pierwszym przypadku jest to wpis na wniosek (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e), w drugim wpis z urzędu (art. 51 ust. 1 ustawy o odpadach), stan na 16 października 2026 r.

• 75 hektarów użytków rolnych i więcej – gospodarstwo jest wytwórcą odpadów obowiązanym do ewidencji, więc wpisuje się do rejestru na wniosek (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e).
• Pozwolenie zintegrowane – na przykład duża ferma, którą marszałek wpisuje do rejestru z urzędu (art. 51 ust. 1 pkt 1).
• Zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów – wpis z urzędu niezależnie od areału (art. 51 ust. 1 pkt 3).

Gospodarstwo powyżej progu jest wytwórcą odpadów obowiązanym do prowadzenia ewidencji, a każdy taki wytwórca musi uzyskać wpis przed rozpoczęciem działalności w tym zakresie, co stanowi art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach. Od tego momentu dochodzą obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze, które omawiamy w następnej sekcji.

Drugi przypadek dotyczy skali i profilu produkcji. Jeżeli ferma uzyskała pozwolenie zintegrowane, a gospodarstwo zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, marszałek wpisuje taki podmiot do rejestru z urzędu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3. Wtedy nie ma znaczenia, czy areał przekracza 75 hektarów, bo o obowiązku decyduje posiadane pozwolenie.

Jak rolnik rejestruje się w BDO i co raportuje?

Wpis do rejestru BDO uzyskuje się na wniosek złożony do marszałka województwa, a bieżącą ewidencję i roczne sprawozdania prowadzi się przez indywidualne konto w systemie BDO. Tę drogę wyznacza art. 76 ust. 2 ustawy o odpadach, stan na 16 października 2026 r. Konto zakłada się na stronie rejestru prowadzonej przez administrację klimatyczną.

Po uzyskaniu wpisu gospodarstwo prowadzi ewidencję odpadów na bieżąco, zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach. Ewidencja obejmuje ilość i rodzaj wytworzonych oraz przekazanych odpadów, a dokumentem potwierdzającym przekazanie odpadów odbiorcy jest karta przekazania odpadów generowana w systemie.

Do kiedy złożyć roczne sprawozdanie o odpadach?

Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami składa się w terminie do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy. Termin ten wynika z art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1328), stan na 16 października 2026 r. Sprawozdanie sporządza wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów, na co wskazuje art. 75 ust. 1 pkt 1.

Sprawozdanie składa się marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce wytwarzania odpadów i wyłącznie przez konto w BDO. Jeśli gospodarstwo jest zwolnione z ewidencji, nie ma też obowiązku składania tego sprawozdania, bo oba obowiązki są ze sobą powiązane.

Co zrobić z foliami rolniczymi i odpadami z tworzyw sztucznych?

Folie rolnicze, czyli owijki po balotach z kiszonką, folie z pryzm i agrowłóknina, to odpady z tworzyw sztucznych powstające w produkcji rolnej. Rolnik gospodarujący poniżej 75 hektarów nie ewidencjonuje ich w BDO, bo mieści się w wyłączeniu z art. 66 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o odpadach, stan na 16 października 2026 r. Nie zmienia to jednak tego, że folii nie wolno spalać ani zakopywać.

Właściwa droga to przekazanie folii firmie, która odbiera takie odpady i jest wpisana do rejestru BDO jako podmiot zbierający lub transportujący odpady. Taki obowiązek wpisu po stronie odbiorcy wynika z art. 50 ust. 1 i art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach, więc odbierający odpady przedsiębiorca musi mieć numer rejestrowy. Część skupów i firm recyklingowych odbiera czyste, suche folie nieodpłatnie lub za symboliczną opłatą, dlatego warto gromadzić je osobno, bez ziemi i resztek kiszonki.

Spalanie folii w gospodarstwie jest zakazane, bo odpady wolno przetwarzać wyłącznie w instalacjach i na warunkach określonych w ustawie o odpadach. Segregowanie folii i oddawanie ich wyspecjalizowanej firmie to także element szerszego porządkowania obiegu odpadów, który opisujemy w poradniku o zero waste w gospodarstwie rolnym.

Jak legalnie pozbyć się opakowań po środkach ochrony roślin?

Puste opakowania po środkach ochrony roślin, które są środkami niebezpiecznymi, trzeba zwrócić do sklepu, w którym kupuje się takie preparaty. Obowiązek zwrotu ciąży na użytkowniku na podstawie art. 43 ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. Dz.U. 2026 poz. 619), stan na 16 października 2026 r. To obowiązek odrębny od przepisów o BDO i dotyczy także najmniejszych gospodarstw.

Po drugiej stronie stoi sprzedawca. Przedsiębiorca prowadzący sklep detaliczny lub hurtowy, który sprzedaje środki ochrony roślin będące środkami niebezpiecznymi, jest obowiązany przyjmować od użytkowników odpady opakowaniowe po tych środkach, co stanowi art. 43 ust. 1 tej ustawy. W praktyce oznacza to, że punkt sprzedaży oprysków musi odebrać od Ciebie puste kanistry i butelki po tych preparatach.

Zanim oddasz opakowania, postępuj z nimi zgodnie z etykietą środka. Ustawa o środkach ochrony roślin (t.j. Dz.U. 2026 poz. 624) w art. 35 ust. 5 nakazuje obchodzić się z opakowaniami jednostkowymi w sposób podany w etykiecie, a art. 35 ust. 4 wymaga przechowywania i unieszkodliwiania środków tak, aby nie zagrażały zdrowiu ludzi, zwierząt i środowisku, stan na 16 października 2026 r. W praktyce opakowania po oprysku trzykrotnie się płucze, a popłuczyny wlewa do opryskiwacza.

Czy za niezwrócenie opakowań po oprysku grozi kara?

Tak. Użytkownik środka ochrony roślin będącego środkiem niebezpiecznym, który nie zwraca opakowań po tym środku sprzedawcy, podlega karze grzywny na podstawie art. 61 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, stan na 16 października 2026 r. Sprawy te rozstrzyga się w trybie przepisów o wykroczeniach, zgodnie z art. 62 tej ustawy.

Dlatego pustych opakowań po oprysku nie wolno wyrzucać z odpadami komunalnymi ani spalać. Bezpieczna i zgodna z prawem droga to zwrot do punktu sprzedaży, który ma obowiązek je przyjąć, albo oddanie w zorganizowanej zbiórce opakowań po preparatach dla rolnictwa.

Najczęstsze pytania o BDO i odpady w gospodarstwie rolnym