Plan Strategiczny WPR 2023–2027 – jakie wsparcie dostaje rolnik

Plan Strategiczny WPR określa, jakie dopłaty i nabory ze środków unijnych EFRG i EFRROW są dostępne dla gospodarstw w latach 2023–2027. Skróty oznaczają dwa fundusze Wspólnej Polityki Rolnej, czyli Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji i Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Warunki i tryb przyznawania pomocy ustala ustawa o Planie Strategicznym (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1741), stan na 30 października 2026 r.

Dla gospodarstwa w praktyce najbardziej liczy się podział na roczny wniosek i nabory. Płatności bezpośrednie, środowiskowe i ONW zgłaszasz w jednym terminie kampanii. Na większość inwestycji i na premię dla młodych rolników składasz wniosek w naborze, który ma własny regulamin i limit środków, więc tu liczy się harmonogram.

Z tego artykułu dowiesz się, co należy do I i II filaru, która pomoc idzie jednym wnioskiem, która przez nabór, kto za co odpowiada i gdzie sprawdzić aktualną wersję zasad. Stawek i warunków pojedynczych interwencji tu nie podajemy, bo opisują je teksty i dokumenty wskazane w tabeli.

Co reguluje Plan Strategiczny WPR?

Plan Strategiczny WPR określa interwencje wsparcia na lata 2023–2027, a tryb przyznawania pomocy ustala ustawa. Plan obejmuje okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2027 r. (art. 104 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2021/2115).

Każde państwo członkowskie ustanawia jeden plan strategiczny dla całego swojego terytorium, a plan wdraża wsparcie unijne finansowane z EFRG lub EFRROW (art. 104 ust. 1 i 2). Podstawową jednostką planu jest interwencja. To instrument wsparcia z warunkami kwalifikującymi, który państwo członkowskie określa w planie (art. 3 pkt 3). Kody takie jak I.4.1 czy I.10.1.1 oznaczają więc konkretne interwencje.

Czym Plan różni się od ustawy o Planie Strategicznym?

Plan jest dokumentem, którego zmianę strategiczną zatwierdza Komisja Europejska (art. 119 rozporządzenia 2021/2115). Ustawa z 8 lutego 2023 r. to polski akt prawny, który określa zadania organów oraz warunki i tryb przyznawania pomocy w ramach interwencji Planu i przejściowego wsparcia krajowego (art. 1). Obowiązuje w tekście jednolitym Dz.U. 2024 poz. 1741, zmienionym przez Dz.U. 2025 poz. 321 i Dz.U. 2026 poz. 305, stan na 30 października 2026 r.

Do konkretnej pomocy stosuje się kilka poziomów zasad naraz. Według art. 4 ustawy podstawą systemu realizacji Planu są jego postanowienia, przepisy powszechnie obowiązujące, wytyczne instytucji zarządzającej i regulaminy naborów.

Co należy do I filaru, a co do II filaru?

I filar WPR to płatności bezpośrednie i sektory finansowane z EFRG, a II filar to rozwój obszarów wiejskich finansowany z EFRROW. W I filarze są między innymi 8 ekoschematów i 13 płatności związanych z produkcją, wg harmonogramu ARiMR, stan na 30 października 2026 r.

Określeń „I filar” i „II filar” używają MRiRW (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi) i sam Plan. Motyw 115 rozporządzenia 2021/2115 wspomina o „obu filarach WPR”, ale artykuły rozporządzeń 2021/2115 i 2021/2116 mówią o samych funduszach, EFRG i EFRROW. Finansowanie określają art. 5 ust. 2 i art. 6 rozporządzenia 2021/2116.

Kody i nazwy pochodzą z harmonogramu ARiMR, stan na 30 października 2026 r. Tabela nie wymienia wszystkich interwencji Planu, a pełną listę zawiera sam dokument Planu. Przedrostek „I.” występuje w obu filarach, więc samego filaru nie odczytasz z kodu. Sektory pszczelarski oraz owoców i warzyw należą do I filaru, choć wsparcie w nich idzie przez nabory. Płatności ekologiczne i ONW należą z kolei do II filaru, choć zgłasza się je tak jak płatności bezpośrednie.

Gdzie w tym podziale jest przejściowe wsparcie krajowe?

Przejściowe wsparcie krajowe jest finansowane w całości z budżetu krajowego, bez EFRG i EFRROW. MRiRW opisuje je jako realizowane w I filarze WPR (strona programowania PS WPR, odczyt 30 października 2026 r.). Ma formę uzupełniającej płatności podstawowej i płatności niezwiązanej do tytoniu.

Które płatności obejmuje jeden wniosek w kampanii?

Płatności bezpośrednie, przejściowe wsparcie krajowe, płatności środowiskowe i ONW idą przez wniosek składany od 15 marca do 15 maja. Wyjątkiem jest premia zalesieniowa za kontynuację zalesień z Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004–2006 (art. 44 ust. 2a pkt 1 ustawy), dla której wniosek składa się od 1 czerwca do 15 lipca. Stan na 30 października 2026 r.

Termin wynika z art. 60 ust. 1 i 1a ustawy, w brzmieniu nadanym przez Dz.U. 2026 poz. 305, i obejmuje pomoc z art. 20 pkt 1–4:

• dopłaty bezpośrednie, w tym ekoschematy i płatność dla małych gospodarstw,
• przejściowe wsparcie krajowe,
• interwencje środowiskowe i klimatyczne z art. 69 lit. a rozporządzenia 2021/2115,
• płatności ONW.

Po 15 maja wniosek można jeszcze złożyć w ciągu 25 dni, ale każdy dzień opóźnienia obniża daną pomoc o 1%. Do opóźnienia nie liczy się dni ustawowo wolnych od pracy ani sobót.

Minister może wydłużyć termin rozporządzeniem (art. 60 ust. 5). W 2026 r. wnioski z art. 20 pkt 1–4, poza wspomnianą premią, przyjmowano do 1 czerwca, a z karą do 26 czerwca. Stanowi tak Dz.U. 2026 poz. 629, ale ten akt dotyczy tylko tego roku, więc na kolejną kampanię trzeba sprawdzić terminy od nowa.

Wniosek, jego zmianę i wycofanie składa się przez system teleinformatyczny Agencji (art. 17). Warunkiem pomocy jest numer producenta rolnego, czyli numer identyfikacyjny z krajowego systemu ewidencji producentów (art. 15 ust. 1).

Wspólny termin nie oznacza wspólnych warunków. Na przykład płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne i ONW wymagają co najmniej 1 ha (art. 42 ust. 2 i art. 45 ustawy).

Jak działają nabory na inwestycje i premie?

Inwestycje w gospodarstwie i premie dla młodych rolników przyznawane są na podstawie umowy, w naborze z regulaminem i limitem. Tak działają między innymi I.10.1.1 i I.11. Wyjątkiem są zalesienia, zadrzewienia, systemy rolno-leśne i premie z ich tytułu, które przyznaje się decyzją. Terminy znajdziesz w harmonogramie naborów PS WPR, który podmiot właściwy aktualizuje nie rzadziej niż na koniec każdego kwartału (art. 13 ustawy).

Droga do pomocy umownej przebiega według art. 85, 86, 93 i 97 ustawy:

1. Sprawdzasz termin w harmonogramie i ogłoszenie o naborze.
2. Czytasz regulamin, który określa warunki pomocy i limit środków na dany nabór (art. 15 ust. 1 pkt 2, art. 86 ust. 4 pkt 2).
3. Składasz wniosek w terminie z ogłoszenia.
4. Podpisujesz umowę, jeśli zostaniesz wybrany.
5. Po realizacji składasz wniosek o płatność, bo na jego podstawie następuje wypłata.

Harmonogram na kolejny rok podmiot właściwy publikuje do końca danego roku, a obowiązek ten nie dotyczy naborów lokalnych grup działania (art. 13 ust. 2–5). Nabory RLKS, czyli rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (I.13.1), ogłaszają samorządy województw i lokalne grupy działania.

Inaczej działa I.10.1.2, czyli instrumenty finansowe. Oferuje je BGK (Bank Gospodarstwa Krajowego) w formie bezpłatnych gwarancji i dotacji do odsetek od kredytów komercyjnych. Nabór jest ciągły i prowadzą go banki współpracujące, a ARiMR nie prowadzi w tym zakresie naborów.

Poszczególne interwencje opisujemy osobno w tekstach o tym, jak działa modernizacja gospodarstw rolnych, a także o premiach dla młodych rolników i rozwoju małych gospodarstw.

Czym umowa różni się od decyzji?

Ustawa przyjmuje umowę jako regułę, a decyzję tylko tam, gdzie sama tak stanowi (art. 19). W drodze decyzji przyznaje się sześć grup pomocy z art. 20 pkt 1–6. Są to płatności bezpośrednie, przejściowe wsparcie krajowe, interwencje środowiskowe i klimatyczne, płatności ONW, wsparcie inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych oraz dopłaty do składek ubezpieczenia.

Decyzja nie zawsze oznacza wniosek w kampanii. Wniosek o wsparcie inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych składa się w terminie z rozporządzenia albo po ogłoszeniu naboru przez Prezesa ARiMR (art. 63). Dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt miały w harmonogramie na 2026 r. orientacyjny nabór od 14 września do 13 października.

Tryb wpływa też na procedurę. Do spraw umownych co do zasady nie stosuje się kodeksu postępowania administracyjnego, poza przepisami o właściwości miejscowej, wyłączeniu pracowników, udostępnianiu akt oraz skargach i wnioskach (art. 81).

Kto za co odpowiada, gdy szukasz informacji?

Minister zarządza Planem, ARiMR przyznaje i wypłaca, a samorząd województwa wdraża część interwencji. Infolinia ARiMR ma numer 800 38 00 84 lub 22 595 06 11 i działa w dni robocze od 7 do 17 (wg ARiMR, stan na 30 października 2026 r.).

Której pomocy dotyczy warunkowość?

Warunkowość PS WPR obejmuje płatności bezpośrednie i roczne z art. 70–72 rozporządzenia 2021/2115. Z kontroli i kar zwolniony jest beneficjent, którego powierzchnia kwalifikująca się do płatności i wsparcia, zadeklarowana we wniosku geoprzestrzennym, nie przekracza 10 ha. Beneficjentów płatności dla małych gospodarstw warunkowość z art. 12 rozporządzenia 2021/2115 nie dotyczy.

Warunkowość to system wymogów z własnymi kontrolami i karami, opisany szerzej w tekście o tym, jak działają normy GAEC i warunkowość. Nie obejmuje wszystkich form pomocy z Planu, a jej zakres wyznacza art. 12 ust. 1 i 1a rozporządzenia 2021/2115.

Przy progu 10 ha zwróć uwagę na kilka szczegółów:

• Zwolnienie dotyczy kontroli i kar, a same normy i wymogi formalnie nadal obowiązują.
• Zwolnienie dotyczy beneficjenta. Gospodarstwo powyżej progu nie ma wyłączonych „pierwszych 10 ha”.
• Od 1 stycznia 2026 r. liczy się powierzchnia kwalifikująca się do płatności i wsparcia objętych warunkowością, zadeklarowana we wniosku geoprzestrzennym (rozporządzenie (UE) 2025/2649). W kampaniach 2024 i 2025 kryterium było 10 ha użytków rolnych zadeklarowanych w tym samym wniosku (rozporządzenie (UE) 2024/1468).

Podstawą są art. 83 ust. 2 i art. 84 ust. 4 rozporządzenia 2021/2116 w wersji skonsolidowanej z 18 sierpnia 2026 r. Zmianę opisuje też broszura MRiRW (stan prawny marzec 2026).

Osobnym wyłączeniem objęta jest płatność dla małych gospodarstw. Do jej beneficjentów nie stosuje się systemu warunkowości z art. 12, a więc także jego kontroli i kar (art. 12 ust. 1a rozporządzenia 2021/2115). Wyłączenie nie obejmuje warunkowości społecznej, która jest osobnym systemem i dotyczy także płatności dla małych gospodarstw.

Warunkowość społeczna działa od 2025 r. Uzależnia ona wysokość wsparcia z art. 20 pkt 1, 3 i 4 ustawy od wybranych przepisów prawa pracy i BHP. Kontrola dotyczy wyłącznie podmiotów, które podlegają Państwowej Inspekcji Pracy, czyli pracodawców oraz przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych (wg broszury MRiRW, stan prawny marzec 2026).

Jak sprawdzić, czy czytasz aktualną wersję zasad?

Aktualne zasady sprawdzisz na stronie MRiRW z dokumentem Planu, w harmonogramie naborów PS WPR prowadzonym przez ARiMR i w komunikatach w Monitorze Polskim (M.P.). Najnowsza ogłoszona zmiana to decyzja KE z 27 marca 2026 r., M.P. 2026 poz. 377, stan na 30 października 2026 r.

1. Otwórz podstronę MRiRW „Dokumenty PS WPR 2023-2027” i porównaj wersję. Decyzji C(2026) 1975 odpowiada wersja 8.0 pełnego dokumentu Planu.
2. Sprawdź w Monitorze Polskim, czy po komunikacie z 11 kwietnia 2026 r. nie ogłoszono nowego. Wcześniejsze komunikaty o zmianach to M.P. 2026 poz. 131, M.P. 2025 poz. 274, M.P. 2024 poz. 746 i M.P. 2023 poz. 1052.
3. Znajdź w M.P. wytyczne szczegółowe do swojej interwencji, na przykład I.10.1.1 w M.P. 2026 poz. 524, I.11 w M.P. 2026 poz. 361 lub I.13.2 w M.P. 2026 poz. 905.
4. Sprawdź termin w harmonogramie ARiMR. W wersji odczytanej 30 października 2026 r. harmonogram nie zawiera naborów, które zakończyły się do 21 września 2026 r.
5. Przed złożeniem wniosku przeczytaj regulamin konkretnego naboru albo aktualne przepisy o wniosku w kampanii.

Zmieniają się także same przepisy ustawy. Nowela Dz.U. 2025 poz. 321 dodała między innymi ekoschemat materiału siewnego (art. 30 pkt 5b). Nowela Dz.U. 2026 poz. 305 dodała w art. 42 ust. 1 pkt 8–11, czyli torfowiska i obszary podmokłe oraz kontynuacje zobowiązań PROW 2014–2020, przy czym w 2026 r. pkt 8 stosuje się pod warunkiem zatwierdzenia przez KE. Poradnik sprzed tych zmian może więc nie zawierać tych pozycji.

Najczęstsze pytania o Plan Strategiczny WPR