Zasiłek macierzyński z KRUS – komu przysługuje i ile wynosi

Zasiłek macierzyński z KRUS przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem emerytalno-rentowym rolników, z mocy ustawy albo na wniosek, która urodziła dziecko, przysposobiła je albo przyjęła na wychowanie, i wynosi 1000 zł miesięcznie przez 52 tygodnie od porodu jednego dziecka, a przy bliźniętach przez 65 tygodni i maksymalnie przez 71 tygodni. Kwotę wyznacza nie ustawa rolnicza, lecz wysokość świadczenia rodzicielskiego z ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wniosek KRUS SR-24A trzeba złożyć w ciągu 3 miesięcy od urodzenia dziecka, żeby dostać pieniądze od miesiąca porodu. Podstawa to art. 18 pkt 7, art. 35a i art. 35b ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1770), art. 17c ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1208) i § 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 13 sierpnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1238), stan na 19 września 2026 r.

Nazwa myli w dwóch miejscach. Składka wypadkowa, chorobowa i macierzyńska nie daje prawa do tego zasiłku, bo od 1 stycznia 2016 r. jest on świadczeniem z ubezpieczenia emerytalno-rentowego, a potoczne „kosiniakowe” to inne świadczenie, wypłacane przez gminę z innej ustawy, choć w tej samej kwocie i na te same okresy.

Kolejne sekcje rozkładają to na katalog osób uprawnionych z tabelą, zasady liczenia okresu i kwoty za niepełny miesiąc, dziewięć tygodni dla ojca, terminy wniosku z ich skutkami, przypadki wstrzymania wypłaty oraz zestawienie zasiłku z KRUS ze świadczeniem rodzicielskim przepis po przepisie.

Komu przysługuje zasiłek macierzyński z KRUS

Zasiłek macierzyński z KRUS przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem emerytalno-rentowym rolników, która jest matką albo ojcem dziecka, przysposobiła dziecko do 14. roku życia, przyjęła je na wychowanie i wystąpiła o przysposobienie albo przyjęła dziecko do 7 lat jako rodzina zastępcza niezawodowa.

Art. 35a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1770, stan na 19 września 2026 r.) daje prawo osobie ubezpieczonej, która:

1. jest matką albo ojcem dziecka;
2. przysposobiła dziecko, jeżeli w chwili objęcia opieką miało mniej niż 14 lat;
3. przyjęła dziecko do 14. roku życia na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia;
4. przyjęła dziecko do 7. roku życia na wychowanie jako rodzina zastępcza inna niż zawodowa, a przy dziecku z odroczonym obowiązkiem szkolnym do 10. roku życia.

Słowo „ubezpieczona” ma tu wąskie znaczenie. Ustawa wpisuje zasiłek do katalogu świadczeń z ubezpieczenia emerytalno-rentowego (art. 18 pkt 7), więc liczy się właśnie ono. KRUS tłumaczy to na przykładzie rolniczki, która na wniosek weszła tylko do ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego. „Ponieważ Pani podlega wyłącznie ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu nie przysługuje Pani zasiłek macierzyński” (wg KRUS, pytania i odpowiedzi, odczyt 19 września 2026 r.).

Z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega rolnik z gospodarstwem powyżej 1 ha przeliczeniowego albo z działem specjalnym oraz jego domownik (art. 16 ust. 1). Na wniosek KRUS obejmuje nim innego rolnika lub domownika, który jest już w pełnym zakresie w ubezpieczeniu wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim (art. 16 ust. 2 pkt 1), najwcześniej od dnia wniosku (art. 3 ust. 2a). Poza obiema ścieżkami zostaje osoba w ZUS albo z ustalonym prawem do emerytury lub renty (art. 16 ust. 3). Wyjątek to osoba z rentą rolniczą okresową. Taką osobę KRUS obejmuje ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na wniosek (art. 16 ust. 2 pkt 3), dlatego rencistka z okresową rentą rolniczą, która nadal opłaca składki emerytalno-rentowe, może wystąpić o zasiłek (wg KRUS, pytania i odpowiedzi, odczyt 19 września 2026 r.).

Rolnik z firmą na warunkach art. 5a zostaje w ubezpieczeniu w pełnym zakresie, więc ma prawo do zasiłku. Warunki tej ścieżki znajdziesz w artykule o tym, jak rolnik prowadzący działalność pozarolniczą rozlicza składki i podatki. W tym samym czasie przysługuje jeden zasiłek, bez względu na liczbę dzieci (art. 35a ust. 5).

Czy domownik i małżonek rolnika dostaną zasiłek macierzyński?

Tak, jeżeli podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Domownik to osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe albo mieszka na terenie jego gospodarstwa lub w bliskim sąsiedztwie i stale w tym gospodarstwie pracuje bez umowy o pracę (art. 6 pkt 2). Przepisy o ubezpieczeniu rolnika stosuje się także do małżonka, chyba że nie pracuje ani w gospodarstwie rolnym, ani w gospodarstwie domowym z nim związanym (art. 5). Domowniczka, która w trakcie zasiłku wyprowadzi się i przestanie pracować u rodziców, traci dalszą wypłatę z dniem wyłączenia z ubezpieczenia (wg KRUS, odczyt 19 września 2026 r.).

Czy pomocnik rolnika ma prawo do zasiłku macierzyńskiego?

Nie. Pomocnik rolnika podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu „wyłącznie w zakresie ograniczonym do świadczeń określonych w art. 9 pkt 1″, czyli do jednorazowego odszkodowania (art. 7 ust. 1a). W art. 16 o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym pomocnik nie występuje. Zakres jego ochrony opisuje tekst o tym, czym jest umowa o pomocy przy zbiorach.

Ile wynosi zasiłek macierzyński z KRUS i skąd bierze się ta kwota

Zasiłek macierzyński z KRUS wynosi 1000 zł miesięcznie, bo art. 35b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników każe wypłacać go w wysokości świadczenia rodzicielskiego, a tę ustala art. 17c ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenie Rady Ministrów z 13 sierpnia 2024 r.

W ustawie rolniczej nie ma kwoty w złotych. Art. 35b ust. 1 brzmi „Zasiłek macierzyński przysługuje w wysokości świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych”. Ustawa o świadczeniach rodzinnych podaje w art. 17c ust. 5 kwotę 1000,00 zł miesięcznie, a § 1 pkt 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 13 sierpnia 2024 r. potwierdza tę wysokość „od dnia 1 listopada 2024 r.” (Dz.U. 2024 poz. 1238, stan na 19 września 2026 r.). KRUS pisze o 1000 zł miesięcznie i dodaje, że zasiłek nie podlega podatkowi dochodowemu (wg KRUS, odczyt 19 września 2026 r.). Zwolnienie wynika z art. 21 ust. 1 pkt 8a ustawy o PIT (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592).

Kwota nie rośnie 1 marca razem z emeryturą podstawową, bo żaden przepis jej z nią nie wiąże. Zmienia się w innym trybie. Wysokość świadczeń rodzinnych podlega weryfikacji co 3 lata (art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W roku weryfikacji Rada Ministrów przedstawia propozycje Radzie Dialogu Społecznego do 15 maja, Rada uzgadnia kwoty do 15 czerwca, a jeżeli uzgodnienia nie ma, Rada Ministrów wydaje rozporządzenie do 15 sierpnia (art. 19 ust. 1, 2 i 4). Ostatnie weryfikacje przypadły na 2021 i 2024 r., kolejna wypada w 2027 r.

Za niepełny miesiąc KRUS dzieli 1000 zł przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca, mnoży przez liczbę dni z zasiłkiem i zaokrągla wynik do 10 groszy w górę (art. 35b ust. 4). Przy porodzie 20 września zasiłek za 11 dni tego miesiąca wynosi 1000 zł podzielone przez 30 i pomnożone przez 11, czyli 366,67 zł, po zaokrągleniu 366,70 zł. To rachunek własny na podstawie przepisu.

Jak długo KRUS wypłaca zasiłek macierzyński

Przy jednym dziecku zasiłek macierzyński z KRUS przysługuje przez 52 tygodnie, przy dwojgu przez 65 tygodni, przy trojgu 67, przy czworgu 69, a przy pięciorgu lub więcej dzieci z jednego porodu przez 71 tygodni, licząc od dnia porodu, przysposobienia albo przyjęcia dziecka na wychowanie.

Okresy ustala art. 35a ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (stan na 19 września 2026 r.). Początek wyznacza art. 35a ust. 4. Przy urodzeniu jest to dzień porodu, przy przysposobieniu i przyjęciu na wychowanie dzień przyjęcia dziecka do 14 lat, a przy rodzinie zastępczej dzień przyjęcia dziecka do 7 lat (10 lat przy odroczonym obowiązku szkolnym).

Data objęcia ubezpieczeniem nie przesuwa końca okresu. KRUS opisuje kobietę, która urodziła dziecko 2 stycznia, a ubezpieczeniem emerytalno-rentowym została objęta od 1 marca. Zasiłek dostała od 1 marca, ale 52 tygodnie liczyły się od 2 stycznia (wg KRUS, pytania i odpowiedzi, odczyt 19 września 2026 r.).

Kiedy okres zasiłku macierzyńskiego się wydłuża?

Okres rośnie, gdy dziecko urodziło się przedwcześnie albo po porodzie leżało w szpitalu. Zasady wprowadziła ustawa z 6 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1871), obowiązująca od 19 marca 2025 r., jako art. 35a ust. 3b. Wydłużenie liczy się tydzień za tydzień pobytu w szpitalu, w trzech progach:

• dziecko urodzone przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży albo z masą urodzeniową do 1000 g włącznie – pobyt w szpitalu liczy się do upływu 15. tygodnia po porodzie;
• dziecko urodzone między 28. a 37. tygodniem ciąży z masą powyżej 1000 g – pobyt liczy się do upływu 8. tygodnia po porodzie;
• dziecko urodzone po ukończeniu 37. tygodnia ciąży, które trafiło do szpitala na co najmniej 2 kolejne dni między 5. a 28. dniem po porodzie – pobyt liczy się od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.

Niepełny tydzień zaokrągla się w górę (art. 35a ust. 3d). Prawo do wydłużenia KRUS ustala jednorazowo, na wniosek SR-24 złożony w ciągu 3 miesięcy od końca podstawowego okresu (art. 35b ust. 2a), z zaświadczeniem szpitala o tygodniu ciąży, masie urodzeniowej i okresie pobytu (art. 35a ust. 3f; wg KRUS, odczyt 19 września 2026 r.).

Zasiłek macierzyński dla ojca rolnika – dziewięć tygodni i trzy sytuacje wyjątkowe

Ojciec dziecka objęty ubezpieczeniem emerytalno-rentowym rolników dostaje zasiłek macierzyński z KRUS przez 9 tygodni po zakończeniu zasiłku przez matkę, a w trzech sytuacjach przejmuje resztę jej okresu: gdy matka skróci pobieranie po co najmniej 14 tygodniach, gdy umrze albo gdy porzuci dziecko.

Trzy sytuacje wyjątkowe wylicza art. 35a ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (stan na 19 września 2026 r.). Ubezpieczony ojciec dostaje zasiłek w przypadku:

1. skrócenia okresu pobierania zasiłku na wniosek matki, po wykorzystaniu przez nią świadczenia za co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka;
2. śmierci matki dziecka;
3. porzucenia dziecka przez matkę.

Dziewięć własnych tygodni ojca dodała ustawa z 9 marca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 641), obowiązująca od 26 kwietnia 2023 r. i wdrażająca dyrektywę 2019/1158. Art. 35a ust. 3a mówi, że ubezpieczonemu ojcu zasiłek przysługuje przez 9 tygodni, „jeżeli nie przysługuje mu prawo do zasiłku macierzyńskiego zgodnie z ust. 2″. KRUS wypłaca te tygodnie w kontynuacji zasiłku matki i skraca je o okresy, które ojciec pobrał wcześniej z powodu skrócenia przez matkę, jej pobytu w szpitalu albo porzucenia dziecka (wg KRUS, odczyt 19 września 2026 r.). Ojciec, który przez 2 tygodnie pobierał zasiłek w czasie hospitalizacji matki, dostanie potem 7 tygodni. Ojciec, który sam pobrał 52 tygodnie z tytułu przysposobienia, z puli 9 tygodni nie dostanie już nic.

Terminy ojca różnią się od terminu matki. Przy 9 tygodniach ojciec składa wniosek SR-24B w ciągu 3 miesięcy od dnia, w którym matka przestała pobierać zasiłek (art. 35b ust. 3a), a wniosek po tym terminie kończy się odmową (wg KRUS, odczyt 19 września 2026 r.). Przy trzech sytuacjach z ust. 2 termin 3 miesięcy biegnie od dnia skrócenia okresu, śmierci matki albo porzucenia dziecka (art. 35b ust. 3), a spóźniony wniosek nie odbiera prawa, tylko przesuwa je na miesiąc wpływu, w granicach okresu z art. 35a ust. 3 (art. 35b ust. 2).

Rodzice w dwóch systemach nie tracą prawa. KRUS opisuje matkę na umowie o pracę z zasiłkiem z ZUS i męża rolnika w KRUS z mocy ustawy. Jeżeli matka skróci pobieranie w zakładzie pracy po 20 tygodniach, ojcu przysługuje zasiłek z KRUS za pozostały okres, do upływu 52 tygodni od porodu (wg KRUS, pytania i odpowiedzi, odczyt 19 września 2026 r.). Art. 35a ust. 2 pkt 1 mówi o zasiłku matki bez wskazania systemu, z którego pochodzi.

Jak i do kiedy złożyć wniosek o zasiłek macierzyński w KRUS

Wniosek KRUS SR-24A z odpisem aktu urodzenia trzeba złożyć w ciągu 3 miesięcy od urodzenia, przysposobienia albo przyjęcia dziecka na wychowanie, bo wtedy KRUS ustala prawo do zasiłku od miesiąca porodu, a po tym terminie dopiero od miesiąca wpływu wniosku.

Art. 35b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (stan na 19 września 2026 r.) brzmi „Prawo do zasiłku macierzyńskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia, przysposobienia lub przyjęcia dziecka na wychowanie, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do zasiłku macierzyńskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia, przysposobienia lub przyjęcia dziecka na wychowanie”. Druk KRUS SR-24A w wersji z sierpnia 2026 r. znajdziesz na stronie formularzy Kasy (gov.pl/web/krus, zasiłki z tytułu urodzenia i opieki nad dzieckiem). Wniosek przyjmuje dowolna jednostka KRUS:

• osobiście;
• pocztą, przez operatora uprawnionego do działalności pocztowej;
• przez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS-ePUAP albo usługę e-Doręczeń;
• jako dokument elektroniczny podpisany podpisem kwalifikowanym albo zaufanym.

Przy urodzeniu wystarczy odpis skrócony aktu urodzenia, który KRUS może sam pobrać z Systemu Rejestrów Państwowych. Przy przysposobieniu dochodzi oświadczenie o dacie przyjęcia dziecka, przy przyjęciu na wychowanie zaświadczenie sądu opiekuńczego, a przy rodzinie zastępczej orzeczenie sądu albo umowa ze starostą (wg KRUS, gov.pl/web/krus/zasilek-macierzynski, odczyt 19 września 2026 r.).

Prawo do zasiłku ustala decyzją Prezes Kasy (art. 36 ust. 1 pkt 3), od której przysługuje odwołanie do sądu w trybie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 3). Osoba pobierająca zasiłek zgłasza Kasie w ciągu 14 dni, bez wezwania, każdą okoliczność, która wpływa na prawo do świadczenia albo jego wysokość (art. 37 ust. 2).

Co się dzieje, gdy wniosek wpłynie po trzech miesiącach?

Zasiłek nie przepada w całości, przepadają miesiące sprzed wniosku. Drugie zdanie art. 35b ust. 2 mówi, że przy wniosku po terminie, „nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 35a ust. 3″, prawo ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Rolniczka, która przysposobiła dziecko 10 października, a wniosek złożyła w marcu, dostała prawo od 1 marca do końca 52 tygodni liczonych od dnia przysposobienia (wg KRUS, pytania i odpowiedzi, odczyt 19 września 2026 r.). Wniosek po upływie całego okresu z art. 35a ust. 3 kończy się odmową.

Kiedy zasiłek macierzyński z KRUS nie przysługuje albo KRUS wstrzymuje wypłatę

Zasiłek macierzyński z KRUS nie przysługuje, gdy któreś z rodziców pobiera zasiłek macierzyński lub uposażenie za urlopy z Kodeksu pracy, gdy dziecko trafiło do pieczy zastępczej albo gdy rodzic nie sprawuje osobistej opieki, a wypłata ustaje z chwilą wyłączenia z ubezpieczenia emerytalno-rentowego.

Wyłączenia wylicza art. 35a ust. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (stan na 19 września 2026 r.). Zasiłek nie przysługuje, gdy:

1. co najmniej jedno z rodziców albo osoba, która przyjęła dziecko na wychowanie, otrzymuje zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako urlop macierzyński, urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlop rodzicielski albo uzupełniający urlop macierzyński;
2. dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej, w przypadku rodziców i osób przysposabiających;
3. jedno z rodziców albo osoba, która przyjęła dziecko, nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Pierwszy punkt dotyczy rodzin, w których drugi rodzic pobiera zasiłek z ZUS albo uposażenie w służbie mundurowej. Dopóki tamto świadczenie trwa, KRUS nie wypłaca swojego. Ojciec rolnik odzyskuje prawo, gdy matka skróci pobieranie po co najmniej 14 tygodniach (art. 35a ust. 2 pkt 1).

Drugi mechanizm to ustanie ubezpieczenia. Kończy się ono z dniem następującym po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie (art. 3a ust. 1), a przy ubezpieczeniu na wniosek także od pierwszego dnia okresu bez opłaconej składki (art. 3a ust. 2 pkt 2). KRUS pisze wprost, że „jeżeli osoba uprawniona do zasiłku macierzyńskiego zostanie wyłączona z ubezpieczenia emerytalno-rentowego wypłata zasiłku zostanie wstrzymana” (wg KRUS, odczyt 19 września 2026 r.). Sprzedaż gospodarstwa, etat poza rolnictwem albo wyprowadzka domownika kończą więc wypłatę przed upływem 52 tygodni. Każdą taką zmianę zgłasza się Kasie w 14 dni (art. 37 ust. 2).

Co z zasiłkiem chorobowym, gdy rolniczka zachoruje w czasie macierzyńskiego?

Za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego zasiłek chorobowy nie przysługuje (art. 14 ust. 7 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), więc zwolnienie na 30 dni w tym czasie nie daje wypłaty. KRUS opisuje jednak, co dzieje się w razie pobytu matki w szpitalu. Jeżeli po co najmniej 8 tygodniach od porodu matka trafi do szpitala i przerwie pobieranie zasiłku, bo nie może sprawować osobistej opieki, ubezpieczony ojciec dostaje zasiłek macierzyński na czas jej pobytu. Matka dostaje zasiłek chorobowy za czas w szpitalu, jeżeli łączna nieprzerwana niezdolność do pracy w domu i w szpitalu trwa co najmniej 30 dni (wg KRUS, pytania i odpowiedzi, odczyt 19 września 2026 r.). Warunki, stawkę dzienną i limit dni znajdziesz w artykule o tym, kiedy przysługuje zasiłek chorobowy z KRUS.

Zasiłek macierzyński z KRUS a świadczenie rodzicielskie, czyli kosiniakowe

Świadczenie rodzicielskie, potocznie nazywane kosiniakowym, i zasiłek macierzyński z KRUS to dwa różne świadczenia z dwóch ustaw, wypłacane przez dwa różne organy, ale w tej samej kwocie 1000 zł i na te same okresy, bo obie ustawy powstały jednym aktem z 24 lipca 2015 r.

Nazwa „kosiniakowe” nie występuje w żadnej z tych ustaw. To potoczne określenie świadczenia rodzicielskiego z art. 2 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Postępowanie prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta według miejsca zamieszkania (art. 3 pkt 11 i art. 20 ust. 2), a wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta (art. 23 ust. 2). Zasiłek z KRUS przyznaje decyzją Prezes Kasy (art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Oba świadczenia wprowadziła ustawa z 24 lipca 2015 r. (Dz.U. 2015 poz. 1217), obowiązująca od 1 stycznia 2016 r.

Krąg uprawnionych różni się jednym warunkiem. Świadczenie rodzicielskie przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka do 14 lat, rodzinie zastępczej niezawodowej dziecka do 7 lat i przysposabiającemu dziecko do 14 lat (art. 17c ust. 1), bez warunku ubezpieczenia. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opisuje je jako wsparcie dla osób, „które z powodu swojej sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego”, na przykład bezrobotnych, studentów i pracujących na umowę o dzieło (wg MRPiPS, gov.pl/web/rodzina, odczyt 19 września 2026 r.).

Kwota i okresy są wspólne. Ustawa rolnicza odsyła do świadczenia rodzicielskiego (art. 35b ust. 1), a okresy 52, 65, 67, 69 i 71 tygodni w art. 35a ust. 3 i w art. 17c ust. 3 brzmią tak samo, łącznie z wydłużeniem po hospitalizacji. Oba świadczenia są wolne od podatku dochodowego.

Obie ustawy wyłączają też swoje świadczenie tym samym zdaniem. Art. 17c ust. 9 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli „co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, okres urlopu rodzicielskiego lub okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego”. Art. 35a ust. 6 pkt 1 ustawy rolniczej ma identyczny człon o zasiłku i uposażeniu za te urlopy, a różni się tylko określeniem osoby, której dotyczy.

Żaden z pięciu punktów art. 17c ust. 9 nie nazywa zasiłku z KRUS. Natomiast art. 3 tej ustawy wymienia „świadczenie rodzicielskie” i „zasiłek macierzyński, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników” jako dwie osobne pozycje dochodu rodziny (art. 3 pkt 1 lit. c, pkt 23 i pkt 24, stan na 19 września 2026 r.). Zasiłek z KRUS liczy się więc do dochodu przy zasiłku rodzinnym.

Czy rolnik ubezpieczony w KRUS może dostać kosiniakowe?

Przepisy obu ustaw nie zawierają zdania, które wprost rozstrzygałoby zbieg tych dwóch świadczeń. Każda wyłącza swoje świadczenie przy zasiłku lub uposażeniu za urlopy z Kodeksu pracy. Osoba ubezpieczona emerytalno-rentowo w KRUS ma własny tytuł i składa wniosek SR-24A do Kasy, a ministerstwo kieruje świadczenie rodzicielskie do osób, które z zasiłku skorzystać nie mogą. Gdy ubezpieczenie w KRUS ustało w trakcie okresu albo drugi rodzic nie ma żadnego ubezpieczenia, o świadczenie rodzicielskie pytaj w urzędzie gminy, który prowadzi to postępowanie (art. 20 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych), a o zasiłek w placówce KRUS.

Które ubezpieczenie finansuje zasiłek macierzyński i dlaczego nazwa myli

Zasiłek macierzyński jest od 1 stycznia 2016 r. świadczeniem z ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników (art. 18 pkt 7), a ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wypłaca dziś wyłącznie jednorazowe odszkodowanie i zasiłek chorobowy (art. 9).

Ubezpieczenie społeczne rolników składa się z dwóch części, ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz ubezpieczenia emerytalno-rentowego (art. 1 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stan na 19 września 2026 r.). Podział ochrony rolnika opisuje tekst o tym, jakie są ubezpieczenia dla rolników. Art. 9 wylicza świadczenia z pierwszego ubezpieczenia w dwóch punktach, jednorazowe odszkodowanie i zasiłek chorobowy, a punkty 3 i 4 mają dopisek „uchylony”. Ustawa z 24 lipca 2015 r. uchyliła pkt 4 w art. 9 i dodała pkt 7 w art. 18 oraz art. 35a i 35b. Od tego czasu zasiłek figuruje w jednym katalogu z rentą, zasiłkiem pogrzebowym i świadczeniem opisanym w tekście o tym, na jakich zasadach przysługuje emerytura rolnicza.

Podział widać w składkach. Składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wynosi w czwartym kwartale 2026 r. 78 zł miesięcznie za każdego ubezpieczonego (obwieszczenie Prezesa KRUS z 27 sierpnia 2026 r., M.P. 2026 poz. 885). Podstawowa składka emerytalno-rentowa to 10 % emerytury podstawowej (art. 17 ust. 1), czyli 10 % z 90 % najniższej emerytury (art. 6 pkt 7), która od 1 marca 2026 r. wynosi 1978,49 zł (komunikat Prezesa ZUS, M.P. 2026 poz. 220). Z rachunku wychodzi 178 zł miesięcznie. Obie składki i dopłatę powyżej 50 ha przeliczeniowych znajdziesz w artykule o tym, ile wynosi składka KRUS.

Fundusz składkowy, tworzony ze składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie (art. 77 ust. 2), oddaje jednak na koszt zasiłków macierzyńskich odpis w wysokości 40 % (art. 78 ust. 2 pkt 2a), więc o prawie do świadczenia decyduje tytuł ubezpieczenia, a nie to, z której składki pochodzi część pieniędzy. Kto płaci tylko 78 zł, bo na wniosek wybrał samo ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, prawa do zasiłku nie nabywa. Zasiłek dostaje ten, za kogo wpływa składka emerytalno-rentowa.

Najczęstsze pytania o zasiłek macierzyński z KRUS