Szkody łowieckie – jak zgłosić i uzyskać odszkodowanie za zniszczone uprawy

Szkody łowieckie zgłaszasz co do zasady wnioskiem do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego w ciągu 3 dni od ich stwierdzenia. Oględziny odbywają się najpóźniej 7 dni po otrzymaniu wniosku. Dzierżawca albo zarządca wypłaca odszkodowanie w 30 dni od protokołu szacowania ostatecznego, od którego nie wniesiono odwołania. Podstawą jest rozdział 9 ustawy Prawo łowieckie (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 539) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 kwietnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 776), stan na 9 listopada 2026 r.

Rolnik, który znajduje kukurydzę zrytą przez dziki, musi ustalić, kto prowadzi obwód łowiecki, i złożyć wniosek w terminie liczonym od dnia stwierdzenia szkody. Podane wyżej terminy dotyczą zwykłej ścieżki. Przy łosiach i na terenach poza obwodami odszkodowanie wypłaca inny podmiot, a w części spraw szacowanie odbywa się bez oględzin.

Odszkodowanie liczy się z uszkodzonej powierzchni, procentu zniszczenia, plonu i ceny. Od nowelizacji z 2018 roku wniosku nie składasz w gminie, a od protokołu odwołujesz się co do zasady do nadleśniczego. Gdy koło łowieckie uchybi terminowi wypłaty, żądanie możesz skierować także do Polskiego Związku Łowieckiego.

Komu i do kiedy zgłosić szkodę łowiecką?

Szkodę łowiecką zgłaszasz co do zasady wnioskiem do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, w którym leży pole. Podstawowy termin to 3 dni od dnia stwierdzenia szkody (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 776, stan na 30 października 2026 r.).

Wniosek składa właściciel albo posiadacz gruntów, w postaci papierowej albo elektronicznej. Termin 3 dni liczysz od dnia stwierdzenia szkody, a nie od dnia jej powstania. Zanotuj tę datę i zachowaj kopię wniosku.

Inny termin mają szkody od dzików na łąkach i pastwiskach poza okresem wegetacyjnym. Wniosek składasz wtedy tak, aby szacowanie mogło się odbyć, zanim przed rozpoczęciem wegetacji doprowadzisz teren do stanu pierwotnego. W okresie wegetacyjnym obowiązują zwykłe 3 dni (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Rozporządzenie nie zawiera osobnego terminu dla sadów. Termin 14 dni z art. 48 pkt 2 ustawy dotyczy sprzętu, czyli zbioru, a nie zgłoszenia szkody.

Odrębnie wyglądają szkody od łosi i szkody poza obwodami. Przepis nie nazywa wprost adresata wniosku w tych sprawach, a oględzin i szacowania dokonują przedstawiciele podmiotu właściwego do wypłaty (art. 50 ust. 4). Karta usługi w BIP Mazowsza przy łosiach w obwodach polnych i przy szkodach poza obwodami wskazuje wniosek do urzędu marszałkowskiego wraz z dokumentami potwierdzającymi tytuł do gruntu. Na urząd marszałkowski wskazuje też prezentacja samorządu Małopolski z 20 lutego 2024 r. To przykłady dwóch województw, nie reguła krajowa, więc adresata potwierdź u podmiotu wypłacającego.

Co musi zawierać wniosek o szacowanie szkód?

Art. 46 ust. 4 Prawa łowieckiego wymienia elementy, które wniosek zawiera w szczególności:

• imię i nazwisko albo nazwę właściciela lub posiadacza gruntów,
• adres oraz numer telefonu,
• miejsce wystąpienia szkody,
• rodzaj uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego.

Rozporządzenie zawiera wzory protokołów, ale nie wzór wniosku. We wzorach protokołów jest pole „nr działki ewidencyjnej”, więc przygotuj ten numer przed oględzinami.

Jak ustalić dzierżawcę obwodu łowieckiego?

Podział na obwody łowieckie ustala sejmik województwa uchwałą, publikowaną też na stronie internetowej sejmiku, więc tam sprawdzisz, w którym obwodzie leży pole. Obwody polne wydzierżawia starosta, a leśne dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych. O dzierżawcę możesz zapytać te urzędy. Obwody wydzierżawia się kołom łowieckim, a Polskiemu Związkowi Łowieckiemu tylko wtedy, gdy żadne koło nie jest zainteresowane (art. 27–29 Prawa łowieckiego, stan na 9 listopada 2026 r.).

Jak przebiega szacowanie szkód łowieckich?

Szacowanie szkód łowieckich ma co do zasady dwa etapy, oględziny i szacowanie ostateczne. Oględziny odbywają się najpóźniej 7 dni po otrzymaniu wniosku, a szacowanie ostateczne najpóźniej w dniu zbioru, przed jego rozpoczęciem (art. 46a i art. 46c Prawa łowieckiego, stan na 9 listopada 2026 r.).

W tabeli są terminy zwykłej ścieżki od wniosku do wypłaty. „Sprzęt” to w przepisach zbiór uprawy.

Nie zaczynaj zbioru uszkodzonej uprawy przed szacowaniem ostatecznym. O planowanym zbiorze musisz pisemnie powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu na 7 dni wcześniej (art. 46c ust. 3). Po zbiorze zespół nie zmierzy już szkody na polu, a jej rozmiar trudno będzie wykazać.

Zawiadomienie może przyjść na piśmie, e-mailem lub SMS-em (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Odszkodowanie trafia do ciebie przelewem na wskazany rachunek albo w gotówce za pokwitowaniem (§ 7 rozporządzenia).

Kto szacuje szkodę i jaką rolę ma gmina?

Szkodę szacuje trzyosobowy zespół z art. 46 ust. 2 Prawa łowieckiego:

• przedstawiciel wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego (WODR),
• przedstawiciel dzierżawcy albo zarządcy obwodu,
• właściciel albo posiadacz gruntów.

Twoja nieobecność ani nieobecność przedstawiciela WODR nie wstrzymuje szacowania (art. 46 ust. 8). W rozdziale 9 ustawy nie ma już gminy. Od 23 sierpnia 2018 r. w zespole zasiada przedstawiciel WODR zamiast przedstawiciela gminy, a wniosek trafia do dzierżawcy albo zarządcy, nie do organu gminy (Dz.U. 2018 poz. 1507).

Rozdział 9 Prawa łowieckiego nie nakłada na wnioskodawcę opłaty za szacowanie. Udział WODR rozlicza się ryczałtem z funduszu leśnego, podstawowo 100 zł za udział zakończony protokołem (Dz.U. 2018 poz. 2000). Cała sprawa nie zawsze jest jednak bezpłatna, bo koszty mogą wyniknąć z pełnomocnictwa albo powództwa.

Kiedy szacowanie odbywa się bez oględzin?

Art. 46 ust. 7 Prawa łowieckiego przewiduje wyłącznie szacowanie ostateczne w trzech przypadkach:

• przy szkodach w płodach rolnych,
• przy szkodach od dzików na łąkach i pastwiskach,
• przy szkodach w uprawach, które powstały i zostały zgłoszone bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie.

Szacowanie odbywa się wtedy w terminie 7 dni od otrzymania wniosku, a zawiadomienie przychodzi w terminie 3 dni od otrzymania wniosku (art. 46c ust. 2 i 4).

Co sprawdzić w protokole przed podpisaniem?

Na odwołanie masz 7 dni od podpisania protokołu, dlatego przed podpisaniem sprawdź:

• gatunek zwierzyny, ustalony na podstawie śladów żerowania, tropów lub odchodów,
• ocenę stanu i jakości uprawy w skali 1–5,
• obszar uszkodzony – przy oględzinach szacowany orientacyjnie, przy szacowaniu ostatecznym ustalony pomiarem części uszkodzonych,
• procent zniszczenia – przy oględzinach orientacyjny, przy szacowaniu ostatecznym uśredniony stosunek roślin uszkodzonych do faktycznej obsady z prób w części nieuszkodzonej,
• numer działki ewidencyjnej.

Protokół powstaje w trzech egzemplarzach, po jednym dla każdego członka zespołu. Jeśli nie zgadzasz się z ustaleniami, wnieś zastrzeżenia z uzasadnieniem (art. 46a ust. 4–6, art. 46c ust. 5–7, § 3 rozporządzenia).

Kto płaci za szkody łowieckie?

Za szkody łowieckie od dzików, jeleni, danieli i saren oraz za szkody przy polowaniu płaci dzierżawca albo zarządca obwodu. Skarb Państwa płaci za szkody od łosi i za szkody poza obwodami (art. 46 i art. 50 Prawa łowieckiego, stan na 9 listopada 2026 r.).

Przy łosiach płatnik jest inny, bo te zwierzęta są objęte całoroczną ochroną (§ 1 ust. 5 rozporządzenia o okresach polowań, Dz.U. 2023 poz. 99), a za zwierzęta łowne pod taką ochroną odpowiada Skarb Państwa. Wypłaty dokonuje podmiot wskazany w tabeli, ze środków budżetu państwa.

Poza obwodami leżą między innymi tereny w granicach administracyjnych miast oraz parki narodowe i rezerwaty, z zastrzeżeniami z art. 26 ustawy. Termin wypłaty 30 dni z art. 46c ust. 8 wiąże dzierżawcę albo zarządcę, więc nie przenoś go na wypłaty Skarbu Państwa.

Szkody od niektórych gatunków objętych ochroną gatunkową szacuje się według osobnego rozporządzenia (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1785). Procedura z Prawa łowieckiego nie obejmuje też klęsk żywiołowych. O ochronie przed takimi stratami piszemy w przeglądzie ubezpieczenia dla rolników oraz w tekście ubezpieczenie upraw rolnych.

Jak oblicza się odszkodowanie za szkody łowieckie?

Odszkodowanie za szkody łowieckie w uprawie oblicza się z uszkodzonej powierzchni, procentu zniszczenia, plonu z 1 ha i ceny skupu w regionie, a bez skupu ceny rynkowej. Od wyniku odejmuje się nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania (stan na 9 listopada 2026 r., § 3 rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 776).

Rachunek z § 3 ust. 14 i 19 rozporządzenia ma cztery kroki:

1. Obszar uszkodzony mnożysz przez procent zniszczenia i otrzymujesz powierzchnię zredukowaną.
2. Powierzchnię zredukowaną mnożysz przez plon z 1 ha i otrzymujesz rozmiar szkody.
3. Rozmiar szkody mnożysz przez cenę skupu w regionie, a gdy skupu nie ma, przez cenę rynkową z dnia szacowania ostatecznego.
4. Od tej kwoty odejmujesz koszty zbioru, transportu i przechowywania, których nie poniesiesz.

Liczby w tym przykładzie są umowne i nie są stawkami ani cenami. Przy obszarze uszkodzonym 2 ha i zniszczeniu 50% powierzchnia zredukowana wynosi 1 ha. Przy plonie 8 t z 1 ha rozmiar szkody to 8 t. Przy cenie 900 zł za tonę daje to 7200 zł, a po odjęciu 500 zł nieponiesionych kosztów zostaje 6700 zł.

Plon z 1 ha ustala się z polowych prób wydajności w częściach nieuszkodzonych. Gdy to niemożliwe, przyjmuje się średnie plonowanie w regionie według danych WODR lub jednostki naukowej, z uwzględnieniem stanu i jakości uprawy (§ 3 ust. 13 rozporządzenia).

Jak wycenia się uprawę, którą trzeba zaorać?

Przy uprawie wymagającej zaorania odszkodowanie stanowi część kwoty z § 3 ust. 14, zależną od daty powstania szkody (§ 5 rozporządzenia). Plonem jest wtedy średni plon wojewódzki z trzech ostatnich roczników GUS „Wyniki produkcji roślinnej”.

Jak wycenia się łąki, pastwiska i zebrane płody?

Przy szkodach od dzików na łąkach i pastwiskach odszkodowanie obejmuje wartość rynkową utraconego plonu siana lub masy zielonej w danym sezonie. Dochodzą do tego koszty doprowadzenia terenu do stanu pierwotnego, czyli ceny prac agrotechnicznych i nasion (§ 3 ust. 16). Przy łąkach tę kwotę pomniejsza się o nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania (§ 3 ust. 19). Przepis o pomniejszeniu nie wymienia pastwisk.

Przy płodach rolnych szacunkową masę uszkodzoną mnoży się przez cenę skupu w regionie, a gdy skupu nie ma, przez cenę rynkową z dnia szacowania. Uwzględnia się przy tym stan i jakość płodów (§ 3 ust. 17 rozporządzenia).

Kiedy odszkodowanie za szkody łowieckie nie przysługuje?

Odszkodowanie za szkody łowieckie nie przysługuje w siedmiu sytuacjach wymienionych w art. 48 Prawa łowieckiego. Wśród nich są spóźniony zbiór, szkoda do wartości 100 kg żyta na 1 ha i rażące naruszenie zasad agrotechnicznych (stan na 30 października 2026 r.).

Pełna lista z art. 48 obejmuje:

• osoby, którym przydzielono grunty Skarbu Państwa jako deputaty rolne na gruntach leśnych,
• brak sprzętu w 14 dni od końca okresu zbioru danego gatunku w regionie, określonego uchwałą sejmiku województwa,
• brak zgody na urządzenia lub zabiegi zapobiegające szkodom, z wyłączeniem szkód przy polowaniu i szkód, które powstałyby niezależnie od tych urządzeń lub zabiegów,
• szkody nieprzekraczające wartości 100 kg żyta na 1 ha uprawy,
• płody złożone w sterty, stogi i kopce w bezpośrednim sąsiedztwie lasu,
• uprawy założone z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych,
• nieruchomości, dla których złożono oświadczenie o zakazie wykonywania polowania z art. 27b, do dnia wskazanego w art. 48 pkt 7.

Przepis nie wskazuje, które przypadki zdarzają się najczęściej. Granicy 100 kg żyta przepis nie podaje w złotych, więc jej wartość zależy od ceny żyta. Termin zbioru sprawdzisz w uchwale swojego sejmiku.

Jak odwołać się od protokołu szacowania szkód łowieckich?

Od protokołu szacowania szkód łowieckich odwołujesz się co do zasady do nadleśniczego właściwego dla miejsca szkody. Masz na to 7 dni od podpisania protokołu, a takie samo prawo ma dzierżawca albo zarządca obwodu (art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego, stan na 9 listopada 2026 r.).

Odwołanie przysługuje od protokołu oględzin albo protokołu szacowania ostatecznego. Po jego złożeniu sprawa przebiega następująco:

1. Nadleśniczy lub jego przedstawiciel przeprowadza oględziny albo szacowanie niezwłocznie, najpóźniej w 7 dni od otrzymania odwołania, a o terminie zawiadamia przed upływem 3 dni od otrzymania odwołania.
2. Na pisemny wniosek członka zespołu może uczestniczyć przedstawiciel izby rolniczej. Jego opinię załącza się do protokołu, ale nie jest ona wiążąca.
3. Nadleśniczy ustala odszkodowanie decyzją w 14 dni od otrzymania protokołów. Decyzja jest ostateczna.
4. Wypłata następuje ze środków dzierżawcy albo zarządcy najpóźniej w 30 dni od doręczenia decyzji.
5. Niezadowolona strona może w 3 miesiące od doręczenia decyzji wnieść powództwo do sądu właściwego dla miejsca szkody.

Gdy obwód jest w zarządzie nadleśnictwa, właściwy jest dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych (art. 46f). Nadleśniczy, dyrektor albo ich przedstawiciel podlega wyłączeniu, jeśli jest członkiem koła łowieckiego dzierżawiącego ten obwód (art. 49a).

Art. 46d dotyczy dzierżawcy albo zarządcy i nie opisuje wprost spraw płaconych przez Skarb Państwa. BIP Mazowsza podaje przy nich dochodzenie roszczeń na drodze postępowania sądowego, ale to przykład jednego województwa, więc tryb sprawdź u podmiotu wypłacającego.

Co zrobić, gdy koło łowieckie nie wypłaca odszkodowania?

Gdy koło łowieckie uchybi terminowi wypłaty, Polski Związek Łowiecki odpowiada solidarnie za jego zobowiązanie z tytułu tych odszkodowań (art. 33 ust. 2b Prawa łowieckiego, stan na 9 listopada 2026 r.). Chodzi o 30 dni od protokołu szacowania ostatecznego albo 30 dni od doręczenia decyzji nadleśniczego. Po upływie terminu żądanie wypłaty możesz więc skierować także do związku. Datę terminu wyliczysz ze swojego egzemplarza protokołu albo z doręczonej decyzji.

Przy likwidacji koła z niewystarczającym majątkiem Polski Związek Łowiecki także odpowiada za te zobowiązania (art. 33 ust. 2a). Oba przepisy dotyczą kół łowieckich, a nie każdego dzierżawcy obwodu.

Najczęstsze pytania o szkody łowieckie